Διάθεση ή παιχνίδι;

Φωτογραφία,

τα συστατικά της τέχνης της φωτογραφίας

δημιουργία,

διάθεση για δημιουργία,

και κορεσμός.

Πάνε πολλά χρόνια από τη πρώτη μου επαφή με τη φωτογραφία. 
Ήταν θυμάμαι σε μια εκδρομή με το γυμνάσιο που ένας συμμαθητής μας έβγαλε τη πρώτη ομαδική, αναμνηστική φωτογραφία. Ο πατέρας του, ήταν ναυτικός, αυτός του είχε φέρει δώρο μια αυτόματη τηλεμετρική μηχανή για φιλμ 35 χιλιοστών. Οι περισσότεροι Έλληνες τότε είχαν μηχανές φερμένες από την Ιαπωνία από τους ναυτικούς μας.

Λίγο αργότερα, απόκτησα μια πλαστική χειροκίνητη 35 χιλιοστών. Είχε διαφράγματα και ταχύτητες. 
Σημασία έχει σε αυτό το σημείο να πω πως δεν επέλεξα μια "αυτόματη" Κόντακ ινσταμάτικ με την οποία δεν θα μπορούσα να ρυθμίσω το παραμικρό. 
Αυτή η επιλογή ήταν και η αρχή για τη φωτογραφική μου πορεία. Την έλιωσα τα μηχανούλα στα κλικ και τελικά μόνο μια τυπωμένη φωτογραφία έχω που κάτι να αξίζει, αλλά δεν βρίσκω το αρνητικό.

Είχα από τότε τη διάθεση να βγάζω φωτογραφίες, μου άρεσε να βλέπω τον κόσμο μέσα από ένα παράθυρο, το σκόπευτρο. Όλα τα άλλα που ακολούθησαν δεν τα φανταζόμουνα. Δεν είχα χρήματα, δεν είχα τεχνικές γνώσεις, ούτε και καλή μηχανή. Η διάθεσή μου όμως με έκανε να στήσω το σκοτεινό θάλαμο με παλιά μεταχειρισμένα μηχανήματα σε ένα μικρό δωματιάκι και να παίζω. Όλα τα χημικά τα ετοίμαζα μόνος μου με βάση συνταγές, στη συνέχεια έκανα μικρές αλλαγές για να βλέπω τα αποτελέσματα. Πειραματισμοί και ξενύχτια, ζυγαριά ακριβείας, όλα τα χημικά για το ασπρόμαυρο φιλμ και τα χαρτιά, όργανα, θερμαντικά σώματα, εκτυπωτικές μηχανές, φακοί. 
Όλα αυτά τότε, σήμερα η διαδικασία έχει αλλάξει κι όλα γίνονται ψηφιακά. Αναρωτιέμαι αν σήμερα η ψηφιακή διαδικασία θα με ενδιέφερε όπως τότε η χημεία και τα παρελκόμενα. Γεγονός είναι πως η τέχνη της φωτογραφίας εξαρτάται άμεσα από τη τεχνική και τη διαθέσιμη τεχνολογία, που επηρεάζει άμεσα τη διάθεση για δημιουργία μέσα από δεδομένες διαδικασίες.

Όλα ήταν χλωμά και μίζερα τα χρόνια εκείνα, μόνο που δεν το βλέπαμε έτσι τότε οι νέοι. Για την ακρίβεια, δεν βλέπαμε καν. 
Η φωτογραφική όραση ήταν για εμένα η «αποκάλυψη» που ήρθε μέσα από ένα βιβλίο της Κόντακ αρκετά χρόνια μετά. Μέσα από τη φωτογραφική όραση άρχισα να βλέπω κάτω από τις μάσκες, να διαβάζω τη γλώσσα του σώματος, να αναζητώ το ορατό κι όμως αόρατο.

Υπήρχε σπίθα δημιουργικής διάθεσης τότε, πολύ πριν την αποκάλυψη.

Ήταν η μυρουδιά του φιλμ και των χημικών; Ίσως, η μαγεία της εμφάνισης; Το τράβηγμα και η αναμονή του αποτελέσματος της εμφάνισης και της εκτύπωσης; 
Ότι κι αν ήταν, δεν ήξερα που θα με πάει, πήγαινα όμως χωρίς να μπορώ να αντισταθώ. Όπου βγει.

Ήθελα θυμάμαι μια καλή μηχανή. Έμαθα με θλίψη για τις ρεφλέξ (είχαν μεγάλο κόστος και δασμούς). Εξ αρχής η επιλογή μου ήταν για το κάδρο 2 προς 3, (1: 1,6) ή κάτι όσο γίνεται ποιο κοντά στη χρυσή τομή.

Λίγο μετά βρήκα εργασία, απόκτησα αυτό που λέμε μαγιά, αγόρασα τη πρώτη ρωσική ρεφλέξ, πήρα και ένα τηλεφακό, βρήκα και ένα ελαφρά ευρυγώνιο. 
Ανάσταση!

Αν και η μηχανή ήταν σκληρή στη χρήση, εντελώς χειροκίνητη και αργή, ήταν όμως και πραγματικός καπαντζές. Δηλαδή είχες το κλείστρο άμεσα με το πάτημα. Ωστόσο για να ξαναδείς μέσα από το σκόπευτρο το επόμενο όραμα, έπρεπε να οπλίσεις και πάλι για να κατέβει ο καθρέφτης! Τα διαφράγματα; Μπαίνανε μόνο με το χέρι τη τελευταία στιγμή, κατά κάποιο τρόπο.

Παρά τους περιορισμούς, άρχισα να ονειρεύομαι κοιτάζοντας μέσα από ένα σκόπευτρο, μέσα από σταθερούς φακούς. Η φωτογραφική εμπειρία βελτίωσε τη διάθεση, άλλαξε σαφώς η διαδικασία φωτογράφισης με την επιλογή κάδρου, το παιχνίδι με το νετ και το μαγικό φλου, τις φωτοσκιάσεις του ασπρόμαυρου.

Και πάλι, έλιωσα το κλείστρο μέσα σε δυο χρόνια αφού τράβηξα μερικές μπομπίνες φιλμ. Όταν κατάφερα να συγκεντρώσω πάλι λίγα χρήματα απόκτησα τη πρώτη μεταχειρισμένη γιαπωνέζικη ρεφλέξ  (35 χιλιοστών) με 3 σταθερούς φακούς. Ήταν εντελώς χειροκίνητη, δίχως φωτόμετρο, με αυτόματη επαναφορά καθρέφτη, αυτόματο διάφραγμα. Εδώ ήταν αυτό που λέμε: τέλος οι αυτοματισμοί! 
Βρήκα ένα κανονικό φακό 55 χιλιοστών, ένα 28, ένα 135, και λίγο αργότερα ένα 200 χιλιοστών. Με αυτό το φακό των 200 χιλιοστών είναι αλήθεια πως ταξίδευα ποιο μακριά.

Η ανανεωμένη διάθεσή μου για φωτογραφίες εξ αιτίας της «σωστής» πλέον μηχανής  (για την εποχή και τα οικονομικά μου) με οδήγησε στο να ασχοληθώ σοβαρά με τη τεχνική που με απασχολούσε, με καθυστερούσε συνεχώς η αμφιβολία της σωστής έκθεσης και δεν με άφηνε να αφιερωθώ σε βάθος με την φωτογραφική δημιουργία και την αισθητική.

Δηλαδή υπήρχε απεριόριστη διάθεση, αλλά δεν υπήρχε επαρκής τεχνική γνώση. Δεν είχα ούτε φωτόμετρο, υπολόγιζα το φως με τους γνωστούς πίνακες από τα κουτάκια των φιλμ. Απόκτησα φωτόμετρο λίγο αργότερα. 
Είχα θεοποιήσει τη τεχνική είναι η αλήθεια, απολάμβανα αυτό που έβλεπα μέσα από το σκόπευτρο, μου άρεσε να συνθέτω πράγμα που δύσκολα έμπαιναν σε τάξη. Ωστόσο, ήμουν νέος, είχα φωτογραφική διάθεση, αλλά αγνοούσα όλους τους αξιόλογους φωτογράφους, τη θεματολογία, τις «σχολές» και τα ρεύματα. Απλά, με όλη τη διάθεσή μου τραβούσα τις φωτογραφίες δίχως βαθύτερη γνώση, ήμουν απλοϊκός φωτογράφος και το απολάμβανα. Ηρωικές εποχές, ωραία χρόνια!

Οι βάσεις της  δικής μου αισθητικής μπήκαν λίγο-λίγο από όσες κινηματογραφικές ταινίες παρακολουθούσα και από τα μαθήματα ελεύθερου σχεδίου. Πολύ σύντομα το να εκθέσω σωστά δεν ήταν πρόβλημα (ας είναι καλά το Γουέστον Μάστερ). Τραβώντας πάρα πολλές φωτογραφίες λόγο ακριβώς της δημιουργικής φωτογραφικής διάθεσης, άρχισα να ξεπερνάω τα τεχνικά προβλήματα με πειραματισμό και εμπειρία, αγάλι-αγάλι.

Πέρασαν αρκετά χρόνια με οραματισμούς πίσω από το σκόπευτρο. Κάποια στιγμή, άρχισα να βλέπω και να συλλέγω φωτογραφικά βιβλία, κι όταν το διαδίκτυο έγινε προσιτό, ένιωσα πως η διάθεση για φωτογραφίες βελτιώθηκε από την επαφή με την ουσία και την ιστορία της φωτογραφίας.

Ήθελα στην αρχή να πάρω φωτογραφίες σαν αυτές των μεγάλων φωτογράφων, είχα ίσως ήδη πάρει και τις δικές μου, αλλά μέσα μου η διάθεση για αυτοκριτική και δημιουργία άρχισε να κλονίζεται. Κατάλαβα πως κάθε έργο τέχνης φωτογραφικό, όπως και κάθε άλλο έργο τέχνης, δεν μπορεί να επαναληφθεί. Το αποτέλεσμα της αντιγραφής θα είναι μόνο για γέλια.

Διαβάζοντας θεωρίες, σκέψεις και απόψεις, αντίθετες ή ομοειδείς, ή έστω, καινούριες για το γνωστικό μου υπόβαθρο, η αμφιβολία ήρθε και κούρνιασε. Βρε μπας και αυτό που κάνω εγώ δεν είναι φωτογραφία; 
Μήπως έπρεπε να κάνω μόνο αυτό, ή μόνο εκείνο που μου έλεγαν; 
Να έχω δικό μου στυλ; 
Να είμαι πολύ ποιο αυστηρός; 
Μήπως έπρεπε να πάω σε σχολή να πάρω και ένα «χαρτί»;

Τι είναι θέμα; τι είναι περιεχόμενο; τι είναι αντιγραφή; 
Τι είναι μήνυμα; τι είναι ωραίο; τι είναι φωτογραφία; 
Τι είναι τεχνική και μέχρι που μπορεί να φτάσει; 
Τι είναι φωτογραφική αισθητική; Όραμα τι είναι; 
Μπορεί το όμορφο να είναι άσχημο και το άσχημο όμορφο στη φωτογραφία; 
Οι κανόνες χρειάζονται; Ή μήπως είναι για να ψαρώνουν τα «στραβάδια»;

Μετά από μερικές χιλιάδες φωτογραφίες αντί η διάθεση για φωτογραφίες να κοπάσει, αγρίεψε. Μέσα σε 10 περίπου χρόνια τράβηξα εκατοντάδες χιλιάδες φωτογραφίες με κάθε ευκαιρία, με κάθε μηχανή που έβρισκα, με κάθε φακό, αδιαφορώντας για τη θεματολογία και τις προκαταλήψεις που μέχρι τότε είχα σχηματίσει ακούγοντας και βλέποντας τον ένα και τον άλλο. 
Η πίστη και η εμπιστοσύνη στον εαυτό και σε ότι κάνουμε μας φαίνεται πως έρχεται μόνο με την εμπειρία και την αυστηρή αυτοκριτική. Αν ακούμε το καθένα, στο τέλος θα γίνουμε οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό που βλέπουμε στο καθρέφτη το πρωί.

Μπορεί και να κάνω λάθος στα συμπεράσματά μου, αλλά δεν με νοιάζει πλέον, όπως κανείς δεν νοιάζεται και για τις φωτογραφίες που τραβάω. Τις βλέπουν ίσως, αλλά δεν έχω νέα από τους επισκέπτες μου, ή σχόλια, για γνωρίζω. 
Σήμερα, η αρχική διάθεση για φωτογραφία μετά από τα τεράστια εθνικά και κοινωνικά οικονομικά μας προβλήματα μόνο φωτογραφίες οργής με παρακινούν να πάρω, και αυτό δεν το θέλω. Γιατί δεν είναι δική μου απόφαση, ή διάθεση, αλλά είναι εξαναγκασμός στη κατάθλιψη. 
Εγώ πάντα ήθελα να μπορώ να ονειρεύομαι κοιτάζοντας μέσα από το σκόπευτρο ένα κόσμο όμορφο, ακόμη κι όταν κυριαρχούσε η ασχήμια. Η διάθεση για φωτογραφικό έργο ήταν και είναι το οξυγόνο, μόνο που μέχρι να το καταλάβω πέρασα στην ηλικιακή ωριμότητα με ότι αυτό συνεπάγεται. Αν υπήρχαν τότε που ήμουν 20 χρονών σχολές, λέσχες, βιβλία, διαδίκτυο, καλοί δάσκαλοι, δυνατότητα για φωτογραφική εκπαίδευση, φωτογραφικές ομάδες, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά ως προς τη διάθεση, και διαφορετικά επίσης ως προς τη δική μου θεματολογία. Για την επαγγελματική μου πορεία δεν γνωρίζω κάτι σίγουρο καθώς τα μηνύματα από τους συναδέλφους είναι αποκαρδιωτικά.

Έχω σήμερα τεχνική και αισθητική γνώση, φωτογραφική σοφία τολμώ να πω (σε σχέση με την ηλικία των 20), ισχυρή φωτογραφική μνήμη, μηχανές και φακούς.

Τα έχω όλα! Δηλαδή σχεδόν όλα. Τα νιάτα μου όμως δεν τα έχω. 
Το βασικότερο μάθημα που σου προσφέρει η φωτογραφία είναι να σέβεσαι το χρόνο.

Πέρα από τα τεράστια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα της δικής μας χώρας, υπάρχουν και τα διεθνή. Ίσως όχι τόσο σημαντικό αλλά σίγουρα πρόβλημα, είναι πως η ταπεινή, εύκολη, γρήγορη σχετικά φωτογραφική δημιουργία (σε σύγκριση με τη ζωγραφική), πέρασε από την εποχή των αλάτων των φιλμ και των χημικών, δηλαδή την «αναλογική» εποχή, στη ψηφιακή μέσα σε μια δεκαετία. Ίσως και λιγότερο.

Ένας σημαντικός φωτογραφικός κλάδος είναι η εφαρμοσμένη φωτογραφία που συμβαδίζει και εξαρτάται άμεσα από την βιοτεχνική και βιομηχανική παραγωγή. ‘Ενας άλλος κλάδος είναι η ερασιτεχνική φωτογραφία αλλά ο σημαντικότερος από πλευράς αισθητικής και δημιουργίας είναι η καλλιτεχνική φωτογραφία.

Η χαμηλή εκτίμηση που είχαν για το φωτογραφικό μέσο οι έχοντες χρήματα προς αποταμίευση και αγορά αξιόλογων φωτογραφιών περιορίστηκε από την ακόμη ποιο μεγάλη ευκολία της ψηφιακής φωτογραφικής τεχνικής.

Τώρα, όλα γίνονται εύκολα, φτηνά και γρήγορα, με το πάτημα ενός κουμπιού, που κυριολεκτικά και μεταφορικά, ο καθένας μπορεί να κάνει.

Πώς λοιπόν και πόσο μπορεί να εκτιμήσει σήμερα κάποιος τη δημιουργική φωτογραφία; Τα άλλα δυο είδη αν υπάρχει αγορά, υπάρχει αντικείμενο. Δηλαδή αν υπάρχει παραγωγή προϊόντων, υπάρχει ζήτηση και για φωτογραφίες. Αν ο ερασιτέχνης έχει οικονομική άνεση, θα τραβήξει φωτογραφίες. Ο δημιουργός τι να κάνει αν δεν έχει να φάει;

Επανερχόμαστε λοιπόν στη σπανιότητα και ιστορική μοναδικότητα ως αρχική εμπορική αξία της φωτογραφίας και αμέσως μετά στην αισθητική της αξία. 
Για την εμπορική της αξία, οι έχοντες ελέγχουν την αγορά με τη προσφορά και τη ζήτηση. Την αισθητική (και εμπορική) αξία της καλλιτεχνικής φωτογραφίας την ελέγχουν τα ΜΜΕ. Όλοι όσοι έχουν δημιουργική διάθεση και τους αρέσει να βλέπουν φωτογραφίες, τραβάνε τις δικές τους και χαζεύουν-ζηλεύουν τις φωτογραφίες των άλλων. Αδυνατούν οι περισσότεροι να αγοράσουν φωτογραφίες που  τους αρέσουν και τις έχουν τραβήξει άλλοι. Θα πείτε εδώ δεν μπορούνε να τυπώσουν τις δικές τους, θα αγοράσουν φωτογραφίες άλλων;

Σκληρή ζωή και ακόμη ποιο σκληρή η λογική της οικονομίας. Η ευκολία της ψηφιακής φωτογραφίας μπορεί να ενθαρρύνει, να μην εμποδίζει τη λήψη περισσότερων φωτογραφιών και να προκαλεί διάθεση για φωτογραφική δημιουργία, μόνο που «το άθλημα» έγινε ακόμη ποιο ρηχό, προσωπικό, και ποιο εσωστρεφές (αναφορικά με το σύνολο των φωτογραφιών που τραβάμε).

Η παιδική και νεανική μου διάθεση για φωτογραφίες έχει αλλάξει, πάει, χάθηκε. 
Βαρέθηκα να βλέπω τεχνικά άρτιες εκτεθειμένες φωτογραφίες, φτιασιδωμένες, και ανούσιες αντιγραφές της φύσης. Κι αν η κατάσταση δεν αλλάξει, η διάθεσή μου για φωτογραφίες θα χαθεί σύντομα οριστικά. Θα απομείνω και εγώ με τη σοφία και την απραξία των γερόντων. Γιατί τελικά για τη φωτογραφική δημιουργία δεν αρκεί η σχετική διάθεση, αλλά χρειάζονται: καλή φυσική κατάσταση, κάποια οικονομική άνεση, όνειρα, οράματα, και ελευθερία να δημιουργούμε ότι, όπου, όποτε, και όπως θέλουμε, με όποια τεχνολογία θελήσουμε κι όχι όποια μας σερβίρουν.

Τα έχουμε;

Γιάννης Γλυνός

τι έμαθα

Μερικά πράγματα που έμαθα για τη φωτογραφία

Άρχισα να ασχολούμαι με τη φωτογραφία, πρόσφατα. Μισό αιώνα πριν!

Είναι επόμενο να έχω μάθει αρκετά «πράγματα», μα σίγουρα όχι κι όλα.

Το βρίσκω φυσικό να θέλω να μεταφέρω πολλά από αυτά στους επομένους μαζί με μιαν ευχή: να ασχοληθούν ποιο αποτελεσματικά με τη φωτογραφία για να μην αρχίσουν από το μηδέν που άρχισα εγώ. 

Πάμε παρακάτω.

1) Μη περιμένετε από τη φωτογραφία υψηλές διακρίσεις από τη πρώτη ημέρα, ή από τις πρώτες φωτογραφίες.

2) Αν σας αρέσει η φωτογραφία, λογικά πρέπει να ευχαριστιόσαστε με κάθε τι που φωτογραφίζετε, πρέπει να απολαμβάνετε τη διαδικασία φωτογράφισης. Αν όχι, κάτι δεν κολλάει.

3) Πάντα να προετοιμαζόσαστε πολύ καλά για τη φωτογράφιση, από κάθε άποψη. Γιατί αν μείνετε από μπαταρία, ή από μνήμη κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης, θα είναι πολύ αργά, νομίζω.

4) Στις εξορμήσεις στο ύπαιθρο, πάντα να έχετε μαζί ένα μικρό μπουκάλι νερό, ένα καλό αδιάβροχο, ένα ρούχο στεγνό και ζεστό, άνετα υποδήματα, ξηρούς καρπούς, κι όλο τον φωτογραφικό εξοπλισμό σε καλή αδιάβροχη τσάντα.

5) Καλές είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματα, αλλά να μην τα αφήνετε να σας παρασύρουν στη φωτογράφιση. Ποτέ δεν βγαίνει αυτό που βάλαμε ως συναίσθημα στη φωτογραφία. Ή έστω, συμβαίνει σπάνια κι όχι ακριβώς με τη μορφή που θέλαμε, ή φανταστήκαμε.

6) Να βάζετε μόνο στόχους που μπορείτε να πετύχετε. Άντε και λίγο ποιο ψηλά, για να πιάσετε τον αρχικό σας στόχο.

7) Αρχίστε να γράφετε σε ένα σημειωματάριο ιδέες, προβλήματα και τεχνικές λύσεις. Το να γράφετε για τη φωτογραφία, είναι επίσης πολύ καλό μάθημα.

8) Μη ξεκινάτε να πάτε για φωτογράφιση δίχως ένα μικρό τρίποδο.

9) Να είστε ευχαριστημένοι με τα μικρά και ταπεινά θέματα, μη ψάχνετε μόνο το «μεγάλο θέμα». Το «μεγάλο θέμα», όταν προκύψει, θα πρέπει να είστε έτοιμοι αλλά και χαλαροί για να το αντιμετωπίσετε δίχως να σας καταβροχθίσει.

10) Να αναζητάτε σχέσεις και αναλογίες, υφή, σκιές και φώτα, παίξτε με το νετ και φλου..

11) Πρώτα να βλέπετε το χώρο που θα φωτογραφίσετε με τη ψυχή και το συναίσθημα, μετά με τη λογική, και τέλος με το φακό. Αλλά όλα αυτά όσο γίνεται ποιο γρήγορα. Από τη πρώτη εντύπωση, μέχρι τη τελική λήψη, ο χρόνος πρέπει να είναι κατά δυνατό ο μικρότερος.

12) Πάντα να είστε ήρεμοι. Το άγχος και η κούραση δεν βοηθάνε διόλου και θα φανούνε στις φωτογραφίες σας.

13) Καλή φυσική κατάσταση. Πάντα να γνωρίζετε τα όρια των δυνατοτήτων σας και της αντοχής σας.

14) Η έντονη προοπτική είναι φονιάς, εντυπωσιάζει όμως.

15) Αφιερώστε τον εαυτό σας στη φωτογραφία, αλλά μην τον πιέζετε υπερβολικά. Υπάρχουν κι άλλα όμορφα πράγματα στη ζωή πέρα από τη φωτογραφία.

16) Πάρτε μέρος σε μια φωτογραφική κοινότητα, λέσχη, ομάδα, παρέα.

17) Διατηρείστε τη φωτογραφική μηχανή, τους φακούς και τα άλλα εξαρτήματα καθαρά. Η σκόνη είναι ο ποιο μεγάλος εχθρός της φωτογραφίας, ειδικά της ψηφιακής.

18) Ποτέ μη συγκρίνετε τον εαυτό σας με άλλους φωτογράφους, ποιο καλούς ή ποιο μέτριους, ή κακούς και μη βάζετε ταμπέλες.

19) Αν και το στυλ δεν είναι το παν, προσπαθήστε να βρείτε ένα που να σας ταιριάζει περισσότερο. Κι αν δεν βρείτε, δεν χάθηκε ο κόσμος.

20) Προσπαθήστε να βλέπετε περισσότερες συνθέσεις μέσα από το σκόπευτρο και να τραβάτε λιγότερες φωτογραφίες. Δηλαδή, μάθετε να βλέπετε. Μη κλείνετε τα μάτια και τραβάτε 8 καρέ το δευτερόλεπτο.

21) Ελέγχετε τις φωτογραφίες σας τακτικά και αυστηρά, να δεχόσαστε τις κριτικές που σας κάνουν για τις φωτογραφίες σας. Ειδικά αν αυτοί που κρίνουν το κατέχουν το «άθλημα».

22) Προσπαθήστε να κάνετε πάντα κάτι διαφορετικό από το αναμενόμενο για να αυξήσετε τη δημιουργικότητα και την αισθητική σας.

23) Καμιά τέχνη δεν προέκυψε από παρθενογένεση. Να παίρνετε έμπνευση από τις φωτογραφίες άλλων φωτογράφων, αλλά μην τους αντιγράφετε σαν φώτο-τυπικό.

24) Να κριτικάρετε πάντα με τιμιότητα αλλά και σεβασμό τις φωτογραφίες άλλων.

25) Να ακούτε το φίλο σας ή αυτόν που κατανοεί τις φωτογραφίες σας.

26) Ειδικά, μην αντιγράφετε το στυλ άλλων φωτογράφων.

27) Πάντα να αναζητάτε τη χρυσή τομή, να γνωρίζετε που βρίσκεται, στην ανάγκη να τη χρησιμοποιείτε, αλλά όποτε μπορείτε, να τη κλέβετε.

28) Το καλό πορτραίτο ή θα βγει άμεσα, η μετά από πολλές ώρες μελέτης και προσπάθειας. Να παίρνετε και δικά σας φωτογραφικά πορτρέτα.

29) Να διαβάζετε θεωρητικά φωτογραφικά βιβλία.

30) Να βλέπετε μονογραφίες φωτογράφων (βιβλία με φωτογραφίες τους).

31) Για να δώσετε επί πλέον αξία, (πέρα από αναλογία, προοπτική, βάθος) σε μια φωτογραφία τοπίου να προσπαθείτε να συμπεριλάβετε και έναν άνθρωπο ως μέτρο.

32) Κάθε φωτογραφική περίπτωση, κάθε νέο θέμα, είναι πάντα διαφορετικό από αυτό που περιμένετε, κι ας δείχνει όμοιο με κάποιο γνωστό.

33) Να προσέχετε τις καμπύλες και τις γραμμές σε κάθε σύνθεση.

34) Πάντα να φωτογραφίζετε σε φορμά RAW, ή  RAW και JPEG ταυτόχρονα. Αν έχετε γρήγορη μηχανή δεν είναι χάσιμο χρόνου.

35) Να διατηρείτε πάντα καθαρό τον αισθητήρα για να αποφύγετε τη καθυστέρηση μετά τον έλεγχο των φωτογραφιών και το αναγκαστικό διόρθωμα.

36) Εντοπίστε - ανακαλύψτε πράγματα που νομίζετε πως είναι όμορφα, κι ας είναι κοινά και ταπεινά.

37) Εντοπίστε πράγματα που φωτίζονται όμορφα, αναζητάτε το φως που περιβάλλεται από το σκοτάδι, ή τη σκιά. Προσέξτε τους διαφορετικούς φωτισμούς σε διαφορετικά σημεία μιας σκηνής που θα φωτογραφίσετε.

  
38) Ο ποιο καλός φωτογραφικός εξοπλισμός είναι πάντα αυτός που έχετε μαζί, και φυσικά πρέπει να λειτουργεί.

 39) Δεν μπορείτε να φωτογραφίσετε τα πάντα, ωστόσο μπορείτε να σκεφθείτε τις πιθανές λύσεις.

 40) Σπάστε τους κανόνες της φωτογραφικής τεχνικής, αλλά μη σπάσετε τη μηχανή σας. Οι φακοί κινδυνεύουν περισσότερο από τις μηχανές, πάντα.

 41) Χρειάζεται πάντα χρόνος για να γίνετε καλοί φωτογράφοι. Μη βιαζόσαστε, όλα θα γίνουν αν τραβάτε, βλέπετε, και κρίνετε πολλές φωτογραφίες. Πέρα από αυτό: «ο δρόμος είναι μακρύς και τα βόδια περπατάνε αργά» καθώς λέει η παλιά κινέζικη παροιμία.

  
42) Το μάτι προσέχει πρώτα το σημείο του φωτογραφικού θέματος με το υψηλότερο κοντράστ.

 43) Τα σύννεφα αυξάνουν την ατμόσφαιρα του τοπίου.

 44) Ξεκινήστε ένα photoblog. Θα σας βοηθήσει αφάνταστα.

  
45) Αποδεχθείτε τα σχόλια και πείτε: «ευχαριστώ πολύ».

  
46) -«Ωραία φωτογραφία», δεν είναι ένα χρήσιμο σχόλιο.

  
47) -«φανταστική φωτογραφία», δεν λέει τίποτα γιατί ήδη τη βλέπουμε, και επομένως δεν είναι φαντασία.

  
48) Δεν είσαστε η φωτογραφική σας μηχανή. Προσπαθήστε να περνάτε απαρατήρητοι, ή, να σας βλέπουν πάρα πολύ καλά όλοι.

49) Σε κάθε σχόλιο που κάνετε για κάποια φωτογραφία στον ιστό, κάντε και μια ερώτηση στο τέλος για να πάρετε μιαν απάντηση από το φωτογράφο. Ποτέ δεν ξέρετε πως μπορεί να σας βοηθήσει αργότερα.

  
50) Κάντε τακτικά μιαν αναθεώρηση στα άρθρα σας. Όσο περισσότερο φωτογραφίζετε, τόσα περισσότερα «διαμάντια» θα βρίσκετε στα άρθρα σας.

  
51) Πάντα να ξεκαθαρίζετε δίχως αμφιβολία για το θεατή ποιο είναι το σημείο ενδιαφέροντος σε κάθε φωτογραφία (χρησιμοποιείστε επιλεκτική εστίαση ίσως).

52) Καμιά φωτογραφία, είναι ποιο καλά από μια κακή φωτογραφία.

53) Η άποψή σας για τη φωτογραφία είναι σημαντική, δεν είναι η μοναδική όμως.

54) Να μιλάτε για τις φωτογραφικές εμπειρίες με τους συναδέλφους σας. Να συμμετέχετε και σε φωτογραφικούς διαγωνισμούς.

  
55) Μετά από κάθε φωτογράφιση, να μεταφέρετε ΌΛΕΣ τις φωτογραφίες στον σκληρό δίσκο. Δεν χρειάζεται να κάνετε τώρα ξεκαθάρισμα, χρειάζονται όλες. Να τις εξασφαλίζετε άμεσα σε οπτικό οδηγό ΟΛΕΣ. Μετά να κάνετε έλεγχο, επεξεργασία και μετά πάλι εξασφάλιση μόνο των αξιόλογων σε άλλο μέσο. Όποιος δεν με άκουσε, ακόμη κλαίει…

  
56) Επεξεργασία κάνουμε μετά τη λήψη αλλά με μέτρο έτσι ώστε η φωτογραφία να μη χάσει τίποτα από την αυθεντικότητα και φρεσκάδα της.

  
57) Να φωτογραφίζετε πάντα 3 συνεχόμενες λήψεις διαφορετικής αξίας έκθεσης (τεχνική bracketing).

  
58) Δοκιμάστε να πάρετε και φωτογραφίες υψηλής τονικής διαβάθμισης HDR, είναι ψεύτικες, αλλά εντυπωσιάζουν.

  
59) Πάντα να θυμάστε τι σας κίνησε το ενδιαφέρον για τη φωτογραφία.

  
60) Ποτέ μη φωτογραφίζετε ένα πρόσωπο που δεν θέλει να φωτογραφηθεί.

 61) Να κοιτάζετε συχνά και πίσω σας, μερικές φορές τα ποιο σημαντικά πράγματα συμβαίνουν πίσω από τη πλάτης σας.

  
62) Πάντα πίσω από μια μηχανή είναι ο άνθρωπος, αυτός είναι που μετράει, όχι η μηχανή.

  
63) Στη φωτογραφία όλα τα λάθη επιτρέπονται, τουλάχιστο στην αρχή. Όσα περισσότερα λάθη κάνετε, τόσα περισσότερα μαθαίνετε, αρκεί να τα βλέπετε και να τα αποδέχεστε.

 64) Κάθε φορά που έχετε μια φωτογραφική ιδέα, τολμείστε να την ολοκληρώσετε άμεσα. Ακόμη κι αν αμέσως αμφιβάλετε, φωτογραφίστε άμεσα. Μετά; Μετανοήστε, θα έχετε όλο τον καιρό δικό σας.

  
65) Να συμβουλευόσαστε τακτικά το ιστόγραμμα, μάθετε να το κατανοείτε, προσφέρει πολλές χρήσιμες πληροφορίες για τη φωτογραφία…

  
66) Μάθετε πάρα πολύ καλά τη μηχανή σας, τους καταλόγους, τις ρυθμίσεις. Κατά τη διάρκεια της φωτογράφησης δεν υπάρχει πολυτέλεια για ψάξιμο και το χάσιμο χρόνου απαγορεύεται αυστηρά και δια ροπάλου.

  
67) Να φωτογραφίζετε τακτικά, όσο ποιο συχνά μπορείτε. Να φωτογραφίζετε και με πρόγραμμα, τόσες ώρες, κάθε τότε, κλπ.

68) Να πιστέψετε στον εαυτό σας, είναι ο ποιο καλός φίλος.

69) Μη φοβάστε να λερωθείτε, η μηχανή κι ο φακός να είναι καθαρά.

70) Δώστε βάση στη ποιότητα της φωτογραφίας, όχι στη ποσότητα.

  
71) Οι φωτογραφίες σας είναι ο καθρέφτης της ψυχής σας.

  
72) Εκθέτοντας-δείχνοντας τις φωτογραφίες σας εκθέτετε-δείχνετε τη ψυχή σας και πάντα δίχως λόγια.

73) Να ελέγχετε την ευαισθησία ISO-Settings , πάντα και ξανά πριν από κάθε φωτογράφιση.

74) Πάντα να ελέγχετε όλες τις ρυθμίσεις πριν αρχίσετε να φωτογραφίζετε.

75) Πάντα να ελέγχετε όλες τις ρυθμίσεις μετά από τυχόν μεταβίβαση της μηχανής σας σε άλλο φωτογράφο για να τη δει. Όποιος κι αν είναι αυτός.

76) Πάντα να ελέγχετε και να επαναφέρετε τις ρυθμίσεις μετά από κάθε ειδική ρύθμιση για κάποια συγκεκριμένη λήψη. Ειδικά το χρώμα, την ανάλυση, την ευαισθησία και την αντιστάθμιση.

77) Ποτέ, μα ποτέ μην εμπιστεύεστε την έγχρωμη οθόνη, παρά μόνο για να διαπιστώσετε αν έχετε τη φωτογραφία.

78) Προμηθευτείτε αρκετό αποθηκευτικό χώρο και τα σχετικά μέσα για τα εφεδρικά αρχεία.

79) Μάθετε να απολαμβάνετε τις όμορφες στιγμές όταν δεν έχετε τη φωτογραφική μηχανή μαζί σας. Μάθετε να βλέπετε φωτογραφίες, μέσα από ένα νοητό κάδρο και δίχως τη μηχανή.

80) Πάντα να βρίσκεστε στο σημείο που σας ενδιαφέρει πριν την ανατολή και πριν τη δύση του ήλιου. Μισή ώρα αρκεί. Το να φωτογραφίσετε κάτω από μεγάλη πίεση μπορεί να είναι καταστροφικό.

81) Να χρησιμοποιείτε στο τοπίο όλους τους φακούς που έχετε.

82) Όταν σκεφθείτε πως πήρατε αρκετές φωτογραφίες, πάρτε μερικές ακόμη.

83) Πάντα να πλησιάζετε όσο ποιο κοντά μπορείτε στο θέμα σας με το φακό μετά τη τελευταία λήψη.

84) Πάντα να δίνετε προσοχή και στο βάθος της φωτογραφίας , στο φόντο και στον ουρανό. Μερικές φορές, το φόντο είναι ποιο σημαντικό από το θέμα.
 
85) Επισκεφθείτε και φωτογραφίστε τον ίδιο χώρο όσες ποιο πολλές φορές μπορείτε, διαφορετικές ώρες και εποχές. Κι ας μη είστε δολοφόνος.

86) Επιλέξτε τις αξιόλογες φωτογραφίες σας και τυπώστε τις πολύ μεγάλες, ή δείτε τις σε μεγάλη οθόνη.

87) Ρυθμίστε την οθόνη του υπολογιστή σας σωστά. Κάντε ένα έλεγχο χρωμάτων τακτικά, ανάλογα με τις ώρες λειτουργίας.

88) Μη σκεπτόσαστε τι  λένε οι άλλοι για τις φωτογραφίες σας, ειδικά αν είναι άσχετοι με τη φωτογραφία. Αγνοήστε τους.

89) Πάντα να μαθαίνετε από τα λάθη σας και να βλέπετε μπροστά, όχι πίσω.
 
90) Καταπολεμείστε τη τεμπελιά, η δημιουργικότητα συμβαδίζει πάντα με τη πειθαρχεία και την εργασία.

91) Πάντα να αναρτιόσαστε τι θέλετε να εκφράσετε με μια φωτογραφία κι αν αυτό ταιριάζει με αυτό που τελικά δείχνετε.

92) Οι φωτογραφίες μόνο δείχνουν, δεν μιλάνε, δεν εκφράζουν. Όσο για τη λεζάντα; Είναι το όνομα στη ταφόπλακα της φωτογραφίας.

93) Αναζητήστε ένα υποστηρικτή, αν και δύσκολα θα βρείτε σήμερα (2014).

94) Η φωτογραφία ως ασχολία γενικά, ποτέ δεν είναι «χαμένος χρόνος».

95) Κάθε κοινωνία έχει τους κανόνες της, δεν τους αγνοείτε επειδή συναισθηματικά δεν συμφωνείτε.

96) Πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που δεν τους αρέσει, ή δεν συμφωνούν με αυτό που κάνετε (φωτογράφιση).

97) Ο Henri Cartier-Bresson είχε πει «οι πρώτες 10.000 φωτογραφίες σας είναι οι χειρότερες», και είχε δίκιο!

98) Μια ποιο καλή μηχανή ποτέ δεν είναι εγγύηση για ποιο καλές φωτογραφίες.

99) Πάντα να έχετε κατά νου τη τελική εκτύπωση, ή ανάρτηση, ή δημοσίευση των φωτογραφιών σας όταν τις διορθώνετε και τις αποθηκεύετε.
 

100)  Η φωτογραφία είναι δίκαιη. Κερδίζετε αποδοχή ταυτόχρονα με την άνοδο ποιότητας και αισθητικής των φωτογραφιών. Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να ξεγελάστε τον εαυτό σας.

Γιάννης Γλυνός 

Δαγεροτυπία, φωτογραφία, imaging

'Οχι, σε όλα.

Είχα τη τύχη, ή την ατυχία, όπως θέλετε δείτε το, να ξεκινήσω τη σχέση μου με τη φωτογραφία στο τέλος του 1966.

Σχολή φωτογραφίας δεν υπήρχε στην Ελλάδα και όπως όλοι, φωτογράφιζα τότε με φιλμ.

Είχα εντελώς χειροκίνητη ρεφλέξ φωτογραφική μηχανή 35 mm, αρχικά με ένα φακό, μετά με περισσότερους σταθερούς, δεν είχα όμως ζουμ. 
Έστησα σκοτεινό θάλαμο, πήρα εκτυπωτική μηχανή, ζυγαριά, χημικά, τανκ (καμιά σχέση με το τανκς) για την εμφάνιση φιλμ, ηλεκτρικό εμφανιστήριο για να έχω σταθερή ανάδευση και θερμοκρασία, λεκάνες, χαρτιά.

Όποτε περίσσευε χαρτζιλίκι, αγόραζα κανένα φωτογραφικό περιοδικό κυρίως σε Αγγλική γλώσσα. Έμαθα τα περισσότερα τεχνικά μυστικά μόνος μου. Βλέποντας και κρίνοντας τις φωτογραφίες μου, παρακολουθώντας κινηματογραφικές ταινίες, απόκτησα τη δική μου αισθητική άποψη για τη φωτογραφία. Είχα και τη τύχη να δω την φωτογραφική έκθεση «η οικογένεια του ανθρώπου» στο Ζάππειο, κράτησα και το αναμνηστικό λεύκωμα.

Αργότερα, κάποιοι, είπαν πως δεν ήταν και τίποτα σπουδαίο!

Όμως από το ολότελα; 

Έμαθα και αγάπησα το ασπρόμαυρο, ζυμώθηκα με αυτό, το χειριζόμουνα από την αρχή μέχρι το τέλος. Το έγχρωμο το αποδέχτηκα μόνο ως έγχρωμη διαφάνεια - slide. Τις χρωματιστές φωτογραφίες σε φιλμ απλά τις τραβούσα μόνον όταν ο πελάτης επέμενε.

Δεν νομίζω ότι ως άνθρωπος (έχοντας ανθρωποκεντρική θεώρηση του σύμπαντος τότε), ήμουν και ο μόνος που νόμιζε πως εφόσον εγώ σκέφτομαι έτσι, έτσι έπρεπε να είναι γενικώς. Αναφέρομαι στη ασπρόμαυρη φωτογραφία και τους μεγάλους φωτογράφους της εποχής.

Πίστευα σε αυτό το ασπρόμαυρο, το υπηρετούσα και με υπηρετούσε. Φωτογράφιζα και για δυο τόνους μόνο, Α/Μ. Αλλά εκμεταλλευόμουν και όσες διαβαθμίσεις μπορούσα να διακρίνω και να αποτυπώσω. Έπαιζα με το λιθογραφικό, το τονικό φιλμ και τις εμφανίσεις, έφτιαχνα μόνος μου συνταγές για να έχω τα ειδικά αποτελέσματα.

Το έγχρωμο ποτέ δεν με έπεισε πλήρως για τη δυνατότητα ελέγχου που θα έδινε στο φωτογράφο, αν και κάποια φωτογραφικά δείγματα ήταν καλά.

Λίγο πριν την είσοδο της ψηφιακής τεχνολογίας στη φωτογραφική βιομηχανία, οι περισσότερες μηχανές μου ήταν αυτόματες (ΑΕ) και όλες είχαν ενσωματωμένο φωτόμετρο. Όλες, εκτός από τις κλασικές μου μηχανές studio.

Με την είσοδο της ψηφιακής φωτογραφίας και τη διάδοση του internet, άρχισα να παρακολουθώ φωτογραφικές ιστοσελίδες και να γράφω κείμενα για τη τεχνική της φωτογραφίας αλλά και τη θεωρία και την αισθητική της. Έτσι γνώρισα όλα όσα δεν είχα τη δυνατότητα να μάθω επειδή δεν είχα χρόνο, ή χρήματα για να αγοράσω βιβλία.

Σήμερα, δεν έχω χρήματα για να αγοράσω φιλμ, ούτε χαρτιά. Έχω όμως ακόμη το σκοτεινό θάλαμο κι όλες τις μηχανές που είναι κάπου αποθηκευμένες. Αλλά και η μέση μου δεν βοηθάει στο να σταθώ όρθιος να εμφανίσω και να τυπώσω φωτογραφίες.

Έτσι, μετά την πλήρη κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας, πέρασα λίγο-λίγο στο zen-meditation σχετικά με τη φωτογραφία, ασχολήθηκα με τη φωτογραφική ιστορία, δηλαδή έγινα φώτο-σκεπτικιστής.Έχω διαμορφώσει πλέον το φωτογραφικό μου προφίλ.

Νομίζω πως αρχικά, στην ιστορία της φωτογραφίας, η ζωγραφική περίοδος ήταν τα πρώτα βήματα για να μάθουν τις δυνατότητες του νέου μέσου οι φωτογράφοι. Οι περισσότεροι ήταν ζωγράφοι και πάντα υπήρχε μια διαφορετική κοινωνική διάκριση (και θα υπάρχει όπως όλα δείχνουν) ανάμεσα σε αυτούς και τους αυθεντικούς φωτογράφους που δεν ήθελαν οι φωτογραφίες τους να έχουν σχέση με τη ζωγραφική.

Όμως το νέο μέσο έθετε τεχνικούς περιορισμούς. Οι πρώτες δαγεροτυπίες απαιτούσαν μεγάλους χρόνους έκθεσης και δεν υπήρχε καμιά δυνατότητα για περισσότερα ανάτυπα.

Επομένως, ως έργα τέχνης οι δαγεροτυπίες, καλύπτουν με άνεση τουλάχιστον τη μοναδικότητα. Ωστόσο είναι στατικά έργα τέχνης, μικρά σε επιφάνεια, δεν έχουν χρώμα, είναι ορατά μόνο από μια συγκεκριμένη γωνία.

Δύσκολα μπορούσε την εποχή εκείνη να αποδεχθεί η διανόηση κι ο καλλιτεχνικός κόσμος τη δαγεροτυπία ως έργο τέχνης.

Σήμερα μια δαγεροτυπία είναι ανεκτίμητης αξίας. Αυτό κάτι σημαντικό μας δείχνει για το έργο τέχνης και σχέση του με το χρόνο, πέρα από το εμπόριο.

Η ζωγραφική ήταν η μόνη γνωστή τέχνη εικονογράφησης πριν το 1830.

Οι φώτο-γκραβούρες της εποχής, οι κάρτες επισκεπτηρίου, τα τοπία και η διαφήμιση ήταν από τις πρώτες εμπορικές φωτογραφικές εφαρμογές. 

Όλες αυτές ήταν γνωστές δυνατότητες του φωτογραφικού μέσου ήδη από το 1870. Ωστόσο η γενική αποδοχή, εκμετάλλευση, και κατανόηση της φωτογραφικής αισθητικής είχε τότε έντονες ζωγραφικές επιρροές.

Ο ανταγωνισμός με τους ζωγράφους οδήγησε στις ονειρικές φωτογραφίες με παστέλ τονικές διαβαθμίσεις, ασάφεια, θέματα παρμένα από τη κλασσική ζωγραφική, πορτραίτα, τοπία, νεκρές συνθέσεις, και στατικές φωτογραφίες αφού οι χρόνοι έκθεσης ήταν από μερικά δευτερόλεπτα, έως μερικά λεπτά.

Οι καλλιτεχνικές φωτογραφίες της εποχής ήταν ασπρόμαυρες, ή σέπια εκτυπώσεις, που έμοιαζαν περισσότερο με ζωγραφιές, παρά με καθαρές φωτογραφίες με αληθοφάνεια. Ίσως και να ήταν ντροπή η φωτογραφία να μοιάζε με, φωτογραφία.

Οι φορητές μηχανές χειρός, οι χρόνοι κλείστρου με δυνατότητα λήψης στιγμιότυπου (1/30~1/60), ο μηχανισμός ελέγχου του διαφράγματος, το γρήγορο φιλμ, άλλαξαν και διεύρυναν τη θεματολογία (1910). Λίγο αργότερα οι χρόνοι σκαρφάλωσαν στο 1/250 του δευτερολέπτου, ή σκόπευση έγινε άμεση μέσα από το φακό, ανακαλύφθηκε ο κινηματογράφος και η έγχρωμη φωτογραφία. 

Η ψηφιακή φωτογραφία, από την αρχή μου έδειξε το μέλλον και το δρόμο, στο περίπου φυσικά. Αρχικά με ανάλυση 320χ200 σημεία εικόνας, εικονοστοιχεία δηλαδή, ήταν τραγικό αστείο να περιμένουμε όλος ο κόσμος να ακολουθήσει τη τεχνολογία αυτή με τις θολές εικόνες, που απλά, θύμιζαν φωτογραφίες. Ειδικά οι φωτογράφοι που είχαν κάνει σημαία τους τη φωτογραφική ποιότητα, πιστότητα και αυθεντικότητα, ήταν αυτοί που αντιδρούσαν στη νέα τεχνολογία, και με το δίκιο τους.

Σήμερα, στην εποχή του imaging, των 16 Mpixels από μια κόμπακτ των 50€, σήμερα που το σύνολο σχεδόν των φωτογραφιών της παγκόσμιας παραγωγής γίνεται με τη ψηφιακή τεχνολογία, εγώ, δεν είμαι διόλου ευχαριστημένος.

Δεν είμαι, διότι αισθητικά το αποτέλεσμα μπορεί να διαφέρει, να είναι αποδεκτό, όμορφο, «φανταστικό» κατά πως λένε, αλλά είναι εύκολο να διαστρεβλώσει την ορατή πραγματικότητα, και δεν πείθει.

Μιλάμε πλέον για τη χαμένη τιμή της φωτογραφικής αληθοφάνειας. Χάθηκε το φωτογραφικό όραμα για το οποίο μίλησε ο Α. Ανταμς. Έγινε εικόνα, image, imaging.

Έτσι πάντα επιστρέφω στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες της πραγματικής φωτογραφίας. Μιλάμε για τα χρόνια από 1930 (ίσως και λίγο πριν) , και μέχρι το 1985, ίσως και λίγο μετά. Ήταν τότε όπου το φιλμ κυριαρχούσε ως μέσο καταγραφής φωτογραφιών. Τότε που όλοι οι σοβαροί ερασιτέχνες εμφάνιζαν τα φιλμ και τύπωναν μονάχοι τους τις φωτογραφίες. 

Βλέπω σήμερα τις υπερβολικά δουλεμένες εικόνες που έχουν προκύψει από πραγματικές φωτογραφίες, τις κοιτάζω, αλλά σύντομα αποστρέφω το βλέμμα μου, δεν θέλω να τις ξαναδώ. Δεν τις θυμάμαι μετά από λίγα λεπτά, τις προσπερνώ αδιάφορα επειδή γνωρίζω πάρα πολύ καλά πως μια εντελώς μέτρια λήψη, μπορεί να γίνει μια εντυπωσιακή εικόνα. Φωτογραφία όμως είναι; Εγώ λέω πως δεν είναι εφόσον δεν την αποδέχομαι.

Με ενοχλεί το ψέμα, η προσποίηση, το φτιαχτό, αυτό το μπαρόκ αισθητικών παρεμβάσεων στη δομή της ταπεινής και απροστάτευτης φωτογραφίες. Χάθηκε η αυστηρότητα και ο ενδελεχής έλεγχος του κάδρου και των στοιχείων έκθεσης, πατάμε τώρα πολύ ποιο εύκολα το κουμπί! Δίχως σκέψη δεύτερη και γλυκιά αναμονή για τα μαγική στιγμή.

Θέλω να επιστρέψω άμεσα, όσο ποιο γρήγορα γίνεται στην αυθεντική , ηρωική-εποχή του φιλμ, κι ας είναι και φιλμ μισού καρέ 400 ASA, με κόκκο μεγάλο σαν την νταμαρίσια άμμο! Κι ακόμα ποιο μεγάλο!

Όμως, αναρωτιέμαι τώρα, γιατί κάθε φορά που κάτι άλλαζε στη φωτογραφία, στη τεχνική και την αισθητική της, πάντα υπήρχαν αντιδράσεις από τους φωτογράφους, τους ζωγράφους, τους θεωρητικούς της τέχνης, τα ΜΜΕ, τους εκδότες, τους ερασιτέχνες και τους επαγγελματίες. 

Αναρωτιέμαι γιατί σε κάθε καινούριο αισθητικό ρεύμα, καινούρια θεωρητική κίνηση, καινούριο δρόμο, πάντα υπήρχαν αυτοί που θέλανε να εξακολουθήσουν να πατάνε στα γνωστά, δοκιμασμένα βήματα.
Από αντίδραση; ή μήπως από γνώση σοφή και επιμονή στο κλασικό και διαχρονικό;

Πάντα οι περισσότεροι άνθρωποι αντιδρούσαν στο νέο και για αυτό άγνωστο. Ακόμη και αυτοί που δεν πίστευαν στην αξία του κλασσικού, του παλιού, του καταξιωμένου, ήταν σε αναμονή, επιφυλακτικοί, κουμπωμένοι, περιμένανε να δούνε την αποδοχή και τα αποτελέσματα της επιστήμης, της τεχνικής και αν επικρατήσουν τα νέα αισθητικά ρεύματα.
Όμως οι πρωτοπόροι ανακαλύπτουν νέους δρόμους για να τους διαβούν οι άλλοι.

Δεν βρίσκω στη δική μου γνώση και λογική, στη δική μου αισθητική, κανένα παράθυρο ανοικτό στη σύγχρονη καταιγίδα του imaging. 
Η φωτογραφία, δεν είναι εικόνα. Δεν έχω καμιά ανοχή, αναρωτιέμαι ακόμη και για τις όποιες δικές μου ψηφιακές υπερβολές σε κάποιες φωτογραφίες μου, που τις έκανα για να ανακαλύψω τα όρια, όχι όμως και για να τα ακολουθήσω.

Δεν συμφωνώ, είμαι μεγάλος για να ξεχάσω όλα όσα με συγκίνησαν αισθητικά, και δεν έχω άλλο χώρο στο μυαλό μου για καινούριες καταχωρήσεις μέτριων έργων. Ίσως και να είμαι είδος προς εξαφάνιση.

Μα πως μπορώ να ξεχάσω τις φωτογραφικά πλάνα από τα φιλμ του Αϊζενστάιν, του Φελλίνι, του Φορντ, του Χίτσκοκ. Πως μπορώ να διαγράψω τις φωτογραφίες του Ε.Σμιθ, του Ουέστον, του Άνταμς, του Ατζέ, του Ντε Καράβα, του Νάγκυ, του Μπασίλικο, του Μπρεσσόν, του αγαπημένου Α.Κερτέσζ;

Άντε και το έκανα. Και να βάλω τώρα ποιες; Αυτές του DPChalenge;

Όμως, την αισθητική και το ωραίο δεν το καθορίζουν πάντα οι προηγούμενες γενιές, αλλά το διαμορφώνει η μόδα, η μόρφωση, η δημοκρατία, ο μιμητισμός, το «έτσι κάνουν όλοι», «εγώ θα πάω κόντρα»; 

Όλα όσα βλέπουμε και ακούμε, όλα όσα διαβάζουμε, σχηματίζουν λίγο-λίγο στο υποσυνείδητο, στη μνήμη και στο αισθητικό μας υπόβαθρο μια βάση δεδομένων από την οποία αντλούμε συνεχώς μέτρα για σύγκριση.

Για παράδειγμα. 
Παλιά, θυμάμαι, τραβούσα και φωτογραφίες σε γάμους. Με δυο πάντα μηχανές. Η μια είχε έγχρωμο φιλμ και φλας, γιατί αυτό μου ζητούσαν όλοι. Εγώ είχα δει ελάχιστες φωτογραφίες γάμων, όλες ήταν τραβηγμένες με φλας, αρκετά κλειστό διάφραγμα, καθαρές, με έντονα χρώματα, εκτυφλωτικά θα έλεγα, όλες με μαύρο φόντο αφού το φλας δεν μπορούσε να φωτίσει πίσω από τα πρόσωπα, δεν έφτανε η ισχύς του.

Επειδή δεν μου άρεσαν οι φωτογραφίες αυτές, τραβούσα όσες περισσότερες μπορούσα δίχως φλας, ή με γέμισμα φλας (fill flash) και τραβούσα και ασπρόμαυρες με τον υπάρχοντα φωτισμό, με τη δεύτερη μηχανή που είχε ασπρόμαυρο, 35 χιλιοστών 400 ASA, (ISO σήμερα). Κάτω από το κεντρικό φως, δίχως φλας, με χρόνο 1/30 και όλο το διάφραγμα ανοικτό, ο φακός ήταν 58 χιλ f/1,2! Οι φωτογραφίες ήταν κάτι διαφορετικό από όσα είχαν δει οι περισσότεροι. Κι όλα αυτά; Με το φωτόμετρο και το φλασόμετρο στο χέρι για τις πρώτες λήψεις αφού οι μηχανές μου αρχικά ήταν χειροκίνητες (1968-1975).

Όταν βλέπανε τις φωτογραφίες, βάζανε στην άκρη τις έγχρωμες για να τις δώσουν στους συγγενείς. κρατούσαν τις ασπρόμαυρες και παράγγελναν από αυτές ανατυπώσεις. Γιατί; Γιατί οι ασπρόμαυρες ήταν ποιο αφαιρετικές, ήταν αυτό που δεν βλέπανε, αλλά υπήρχε, ήταν η δημιουργική υπέρβαση.

Αυτό τους άρεσε.

Κρατούσαν επίσης και 2-3 έγχρωμες φωτογραφίες που είχαν βγει δίχως φλας, λίγο σκοτεινές, απόκοσμες, μυστηριώδεις, με λάθος χρώματα σίγουρα.

Δεν γνωρίζω αν σήμερα με τις φωτογραφικές ιστορίες, με τις πάνω από 1000 λήψεις οι φωτογραφίες γάμου είναι ποιο όμορφες, δεν έχω δει κάτι και ατυχώς δεν έχω κρατήσει δείγματα και φιλμ γιατί τα έδινα στους πελάτες και φίλους μετά από ένα χρόνο.

Σήμερα βλέπω ακόμη πολλές φωτογραφίες στον παγκόσμιο ιστό, τις βρίσκω χλιαρές, ανόητες, ρηχές, δίχως αισθητική, ή αντίθετα με υπερβολικό ψηφιακό φροντιστήριο, εφετζίδικες, αλλά όχι αυθεντικές..  

Που και που, σκάει μύτη και κάποια φωτογραφία αυθεντική, αφτιασίδωτη, πραγματική φωτογραφία, αξιόλογη μέσα στη μοναξιά της και τη σιωπή της και συγκινούμαι. Προσπαθώ να ξεπεράσω την εξουθενωτική αληθοφάνεια της φωτογραφίας για το εικονιζόμενο θέμα, και να συλλάβω με την αισθητική μου και το ένστικτο το έργο τέχνης. Αυτό είναι και το απώτερο μυστικό της φωτογραφίας. Αν δηλαδή υπάρχει μετουσίωση του ορατού-πραγματικού σε τέχνη. 

Όλα τα άλλα είναι εφαρμογές λιγότερο, ή περισσότερο εμπλουτισμένες με αισθητική της μόδας και σχεδιασμένες για τις οικονομικές ανάγκες της εποχής. Νομίζω.

Και λέω πως είναι αργά πλέον για να αναθεωρήσω, να αλλάξω γνώμη, ας κάνουν οι νέοι ότι νομίζουν. Πέρασε ο καιρός που αναθεωρούσα τις απόψεις εύκολα όπως και να το κάνουμε.

Εγώ κάνω τώρα στην άκρη να περάσουν, είμαι ιστορία, είμαι μειοψηφία. 

Δεν έχω άλλα για να δώσω. Έχω τις δικές μου φωτογραφίες όμως και με αυτές ξεχνιέμαι. Και αν τραβήξω πάλι φωτογραφίες, το κάνω για παιχνίδι και πάντα πλέον προτιμώ να είναι ασπρόμαυρες.

Η ψηφιακή φωτογραφία έφερε πάρα πολλές αλλαγές στην αισθητική μας, ξεχάσαμε τους κλασικούς φωτογραφικούς κανόνες. Απομένει να ενσωματώσουμε όλη αυτή τη κοσμογονία και να την εξελίξουμε, αν γίνεται, να δούμε που θα μας βγάλει.

Διαφορετικά, ίσως υπάρχει μεγάλος κορεσμός σε αυτό που μάθαμε ως αυθεντική, πραγματική φωτογραφία και δεν συγκινεί πλέον το κόσμο.

Ή πάλι, ίσως ο κόσμος δεν μορφώνεται φωτογραφικά όπως γίνεται και με τις περισσότερες όμως τέχνες. Κι όμως, ζούμε σε εποχή και μια κοινωνία της εικόνας όπου η φωτογραφία κατέχει μεγάλο μέρος.

Γιάννης Γλυνός

Το γιατί, και, το διότι

*γιατί φωτογραφίζουμε;

Κατά καιρούς, μόνος, ή και με φίλους, αναρωτιέμαι/αναρωτιόμαστε τι είναι αυτό που πραγματικά μας σπρώχνει να φωτογραφήσουμε (διάθεση-σκέψη), τι να φωτογραφήσουμε (θέμα), πότε και πως (τεχνική).

Είναι σοβαρός προβληματισμός για κάθε φωτογράφο που έχει πάρει το ζήτημα στα σοβαρά, νομίζω.

Η «ασθένεια» αυτή, η αμφιβολία, θα τον βρει κάποια στιγμή, δεν θα τη γλυτώσει

Σήμερα, λέω πως, οι απαντήσεις, έχουν να κάνουν και με τη φωτογραφική μας εμπειρία και την εποχή που ζούμε, και τα διαθέσιμα μέσα (τεχνολογία). Δηλαδή, διαφορετικά απάντησα (εγγράφως) πριν από δέκα περίπου χρόνια, και διαφορετικά σήμερα.

Άλλα μέσα και άλλα κίνητρα είχα τότε. 
Αλλιώς βγαίνανε οι φωτογραφίες στο χαρτί το 1975, διαφορετικά στην οθόνη το 2008.

Κάποια στιγμή, έγραψα θυμάμαι, πως φωτογραφίζω, για να μη τρελαθώ (είναι δημοσιευμένο). Ήταν όμως πρόχειρη και εύκολη απάντηση, στο γόνατο βγαλμένη καθώς λένε, γιατί τότε έτρεχα να προλάβω τις ανάγκες της πελατείας μου, από όσα θυμάμαι. Πελατείας, που σήμερα δεν υπάρχει, ωστόσο ο χρόνος για σκέψη περισσή περισσεύει σε αντιστάθμισμα.

Αρχικά, πολλά πράγματα για τη τεχνική της φωτογραφίας δεν ήξερα (στα 18 μου έτη), ούτε φυσικά και για την αισθητική της, αυτοδίδακτος γάρ.

Μου άρεσε να βλέπω φωτογραφίες γενικά, δίχως να γνωρίζω το γιατί. Και η μουσική όμως μου άρεσε, κι ο κινηματόγραφος.

Φωτογράφιζα από το 1966 με μια απλή τηλεμετρική 35 χιλιοστών και "έκαψα" πάρα πολλά μέτρα ασπρόμαυρο φιλμ.

Ελάχιστες φωτογραφίες από όλες αυτές έχουν σωθεί. Σήμερα θα έλεγα πως δεν έχουν ενδιαφέρον πέρα από την ιστορία του πως ήταν τότε η χώρα μου, ειδικά η Αθήνα και ο Πειραιάς.

Θυμάμαι, πως αρχικά φωτογράφιζα για να έχω φιλμ να εμφανίσω, να δω μαγεμένος πως καταγράφουν την ορατή πραγματικότητα ο φακός, το φιλμ και το χαρτί. 
Μου άρεσε να δω πως λειτουργούν τα χημικά, πως βλέπει ο σταθερός φακός αυτό που εγώ βλέπω. 
Οι τεχνικές μου ελλείψεις κυριαρχούσαν, δεν είχα ούτε φωτόμετρο, ούτε καλή μηχανή. Ωστόσο συνέχιζα με πάθος να τραβάω φωτογραφίες μέχρι να καταλάβω πως, με ποιο τρόπο, μόνο από το φως  και τη σκιά μπορούσε να γίνει μια φωτογραφία.

Η μαγεία αυτή της μετουσίωσης της πραγματικότητας που έβλεπα, ήταν το πρώτο που θυμάμαι ως εξαιρετικά σοβαρό κίνητρο για όσα ακολούθησαν. 
Η μετουσίωση, αφορά την απόριψη των χρωμάτων αφού τραβούσα ασπρόμαυρο, τη μετατροπή των τριών διαστάσεων σε δυο, το πάγωμα του χώρου και του χρόνου, τη γωνία λήψης.

Το θέμα, ερχόταν πάντα δεύτερο. Δεν είχε ιδιαίτερη σημασία τότε, ούτε και τώρα. 
Κυνηγούσα μόνο το φως και τη σκιά, τις τονικές διαβαθμίσεις, και βαστάτε ποδαράκια μου.

Να γιατί φωτογράφιζα αρχικά και να γιατί πίστεψα πως η φωτογραφία δρόμου είναι το είδος που μου ταίριαζε και το οποίο θα με απασχολούσε, ίσως και επαγγελματικά.

Η μεγάλη ανατροπή ήρθε με τη πρώτη μόνο-οπτική μου των 35 χιλιοστών.

Πάρα πολλά πράγματα άλλαξαν σε πολύ λίγο διάστημα.

Το ασαφές κάδρο και η περίπου εστίαση της φθηνής τηλεμετρικής έγιναν παρελθόν.

Η ακρίβεια σκόπευσης και εστίασης, η σχέση 2 προς 3, ή 1 προς 1,5 που έδινε η πρώτη μου minolta sr1s, ήταν και η πρώτη σοβαρή εμπλοκή με τη φωτογραφία και το γενικότερο προβληματισμό για το τι πραγματικά είναι η φωτογραφία.

Αυτή η απορία ήταν και είναι ίσως το πρώτο, πλέον σοβαρό κίνητρο  για να τραβώ ακόμη και σήμερα φωτογραφίες.

Πολύ σύντομα, η χαρά και η ικανοποίηση που ένοιωθα κάθε φορά που έβλεπα μέσα από το σκόπευτρο κάτι όμορφο γινότανε μέσα από τη δημιουργία, κάτι που ανάτρεψε πολλές απόψεις μου σχετικά με τον άνθρωπο, τη δημιουργία, το θείο, τη φύση, τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους.

Η φωτογραφία τοπίου, έγινε πάθος μου μεγάλο.

Ένοιωσα τεράστιο προβληματισμό γιατί πραγματικά φωτογραφίζω, πως το κάνω, τι άλλα θέματα με ενδιαφέρουν, τι νόημα έχουν όλα αυτά. Αμφέβαλα για όλα και για όλους. Οι φωτογραφίες μου, ήταν συχνά άδειες, κενά τοπία, ορίζοντες, βουνά, σύννεφα, abstract.

Σπάνια είχαν ανθρώπους, και δεν άρεσαν στους ανθρώπους.

Στράφηκα στην επαγγελματική φωτογραφία και τα πήγα καλά με τη διαφήμιση για πολλά χρόνια. Αρκεί να μη με ανάγκαζαν να δείξω πράγματα ψεύτικα.
Ταυτόχρονα έψαχνα να βρω το μυστικό της φωτογραφίας, να βεβαιωθώ πως σωστά βαδίζω, μα τίποτα δεν κόλλαγε με τις φωτογραφίες που τραβούσα και μου άρεσαν.

Άρχισα το 1975 να βλέπω τι φωτογραφίες τραβάνε οι άλλοι.

Μετά το 1980, έψαξα και στην ιστορία της φωτογραφίας, έμαθα και γνώρισα για τους μεγάλους δάσκαλους. Κάποιοι μου άρεσαν, θα ήθελα να έχω κάνει μερικές φωτογραφίες σαν τις δικές τους, αλλά τι κρίμα; Τις είχαν κάνει αυτοί πρώτοι και δεν μου άρεσε ποτέ η σκόπιμη αντιγραφή.

Μετά το 1995, η ψηφιακή φωτογραφία με έβαλε σε ένα νέο κύκλο αναζήτησης. Αλλά τώρα ήξερα πολύ καλά ότι φωτογραφίζω για να δω αν η ψηφιακή φωτογραφία θα μοιάσει με αυτή του φιλμ, αυτή που έμαθα και εμπιστεύτηκα. 
Και πάλι η θεματολογία δεν είχε σημασία καμιά, αλλά όπως πάντα προτιμούσα το τοπίο και τις όμορφες φωτοσκιάσεις.

Μετά το 1998, έπεσα με τα μούτρα στο διαδίκτυο (μεγάλο σχολείο), έμαθα πολλά παρατηρώντας και φωτογραφίες άλλων.

Διάβασα και αρκετά βιβλία, δεν φωτίστηκα ολοκληρωτικά, αλλά ένοιωσα πως κι άλλοι προβληματίζονται.

Έτσι είπα μια ημέρα.

-Μέχρι εδώ. Είμαι εγώ, είμαι αυτό που μου αρέσει, και αυτό θα κάνω. Αρκεί να υπάρχει μια μηχανή, φως, σκιά, όγκοι, ατμόσφαιρα, χώρος, κάτι που να μου αρέσει, ή να με ενοχλεί.

Αν υπάρχει και κανένας άνθρωπος; Πάει καλά.

Αν δεν υπάρχει; Δεν πειράζει.

Έτσι κι αλλιώς η μαγεία του χώρου και του χρόνου παραμένει και δίχως εμάς. 
Σκιές είμαστε στο θέατρο του παράλογου της ζωής.

Θεματολογία της φωτογραφίας. 
Μεγάλη φασαρία για το τίποτα!
Τι σχέση έχει το δυνατό, το "πιασάδικο" θέμα με τη φωτογραφία;

Το θέμα καταπίνει την φωτογραφία, όπως και η λεζάντα ποδηγετεί το θεατή. 
Τραβώ φωτογραφίες, και το «μεγάλο θέμα», αν είναι νάρθει, θε ναρθεί.

Αλλά μέχρι τότε εγώ θα φωτογραφίζω ότι μου αρέσει καθώς το βλέπω μέσα από το φακό και το σκόπευτρο, απλά γιατί ζω και βλέπω και θέλω να νιώσω λιγάκι σαν το δημιουργό μου.

Μπας και καταλάβω δηλαδή γιατί υπάρχω.

Αυτά έως το 2010.

Γιατί φωτογράφιζα από το 2011, μέχρι το φθινόπωρο 2013 είναι άλλο πράγμα.

Βασικά για να μη πάθω κατάθλιψη.

Αλλά παράλληλα, έκανα κι άλλα πράγματα το ίδιο δημιουργικά, όπως πχ έκανα μονοτυπίες, με τυπογραφικό μελάνι και χαρτί και μπόλικη καλή διάθεση. Έκανα και πολλά blog, για να μη τη πάθω τη κατάθλιψη.

Όμως η φωτογραφία πάντα ήταν εκεί και βοηθούσε, μόνο που τώρα πλέον η διάθεση, μετά την άνοιξη του 2013 άλλαξε.

Η διάθεση για φωτογραφίες έχει καταλαγιάσει αρκετά, δεν υπάρχει πλέον το παιδικό βλέμμα για το θάμα της φύσης και της ζωής. 
Η κρίση και η σκέψη βάρυναν επάνω στο γιατί φωτογραφίζω.

Μετράω τα βήματα και τη σκέψη, κι αυτό δεν βοηθάει τη φωτογραφία.

Το βλέμμα του «γερακιού» παραμένει, μα τη ψυχή του αγγέλου την απώλεσα βλέποντας το χάλι της κοινωνίας και τη βία της φτώχειας.

Φωτογράφιζα, γιατί μέχρι χτες αυτά τα προσπερνούσα δίνοντας προτεραιότητα στην ομορφιά, την αισθητική, τη ποίηση, το φως και τη σκιά, τη δημιουργία. 
Ζητούσα λιγάκι παράδεισο στη γη, μέσα από το φακό. Και μερικές φορές το βρήκα!

Βάδιζα στα σύγνεφα όμως.

Τώρα η παράλογη ζωή και δόσεις των φόρων που πνίγουν το καθένα, δεν αφήνουν χώρο για σκέψη φωτογραφική.

Από την ασχήμια και τη βία πάντα προσπαθούσα να ξεφύγω με τη δημιουργία φωτογραφιών.

Να λοιπόν γιατί φωτογράφιζα σχεδόν τα πάντα, σαν να ήμουν πρώτη θέση θεωρείο και ίσως πάλι να φωτογραφίσω με την ίδια διάθεση.

Αυτό που με πικραίνει όμως αφάνταστα είναι πως  η Ελλάδα αγρίεψε…

Δεν είναι λίγες οι φορές τα τελευταία χρόνια που τα «ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα» μου δημιούργησαν φασαρίες στη μέση του πουθενά.

Δεν είναι λίγες οι φορές που με πρόσβαλλαν δίχως αφορμή.

Βρήκα το μπελά μου, επειδή απλά κοίταξα μέσα από το σκόπευτρο δίχως να φωτογραφίσω. 
Τι διάθεση να μείνει για φωτογραφίες μετά; Παρά μόνο για φωτογραφίες οργής και αγανάκτησης ίσως.

Ο κόσμος μας, αγρίεψε, χάθηκε αυτό που φωτογράφιζα, το κατάπιε το χρέος.

Τι φωτογραφίζουμε και γιατί;

Φωτογραφίζουμε λοιπόν ότι μας αρέσει, και το κάνουμε αυτό επειδή η μηχανή είναι δική μας, η ζωή αυτή είναι δική μας, η δημιουργία τρόπος επιβίωσης.

Ο χώρος και ο χρόνος δεν επανέρχονται και η πλέον απλή, τίμια, αυθόρμητη, ειλικρινής απάντηση στο "γιατί φωτογραφίζουμε" είναι:
Μα, για να δούμε πως θα βγει στη φωτογραφία αυτό που βλέπουμε, και να μας αφήσουν ύσηχους.

Τελικά, πως θα πιστέψουμε στο θείο αν δεν νοιώσουμε μέσα από τη τέχνη πως αισθάνεται ο δημιουργός όταν δημιουργεί κάτι μοναδικό;
Αυτό μάλλον ενοχλεί αφάνταστα μερικούς.

*Μερική αναθεώρηση 18 Σεπτέμβρη 2013

Γιάννης Γλυνός

αρκετές φωτογραφίες μου θα βρείτε εδώ:  http://if-photo-then-go-to.blogspot.gr/

Αγορά φωτογραφικής μηχανής 2013

Φωτογραφική 2013

Έκδοση νεότερη, σύγχρονη, βελτιωμένη (το 2013, τώρα? ξεπερασμένη σίγουρα)

Τα δεδομένα σχετικά με τη ψηφιακή τεχνολογία αλλάζουν συνεχώς, με αποτέλεσμα δυο χρόνια μετά την αποχώρησή μου από το τεχνικό περιοδικό στο οποίο εργαζόμουν, να βλέπω «πράματα και θάματα».

Αλλαγές και κόλπα που όμως με βρίσκουν και πάλι να διαφωνώ ως προς τη χρησιμότητά τους. Χρησιμότητα που έχει πάντα να κάνει με το βαθύτερο και απώτερο νόημα της φωτογραφίας, του έλεγχου της μηχανής, της τελικής ποιότητας της φωτογραφίας, της ευχρηστίας και της αντοχής της μηχανής μας στο χρόνο.

Η φωτογραφική μηχανή, είναι πάντα ένα εργαλείο. 

Είναι ένα έξυπνο εργαλείο που τοποθετούμε μπροστά στο μάτι μας, για να δούμε και να καταγράψουμε μέσα από αυτό, το «κόσμο», δηλαδή το κόσμημα που μας περιβάλλει. Ακόμη κι όταν αισθητικά ο κόσμος είναι άσχημος, παραμένει στο βάθος «κόσμος» και η φωτογραφία στα χέρια του δημιουργικού ανθρώπου, τα καταφέρνει να βγάζει ομορφιά κι από την ασχήμια.

Όσοι προτρέχουν για τις καταναλωτικές εξελίξεις, λένε πως οι κόμπακτ φωτογραφικές μηχανές, ίσως και να μην συνεχίσουν να προσφέρονται προς αγορά αφού τα smart phones τα κάνουν όλα.

Αν πιστέψουμε κάποιον άσχετο νεαρό δημοσιογράφο, «θα είναι ένα από τα τεχνολογικά πράγματα που δεν θα υπάρχουν στα επόμενα 10 χρόνια! Μόνο οι φευγάτοι φωτογράφοι θα τις χρησιμοποιούν». 
Ίσως ναι, ίσως όχι. Οι νεκρολογίες όμως σε τι χρειάζονται;

Να υποθέσουμε πως εννοεί ότι θα συμβεί με τις κόμπακτ ότι και με τους μουσικούς δίσκους CD, τις κασέτες Video, τις συσκευές αναπαραγωγής/εγγραφής Video, τα φιλμ, τους δίσκους 33 τροφών, κλπ.

Όμως ποτέ δεν είχαμε την απαίτηση να καταλάβει ο κάθε άσχετος τι ακριβώς είναι η φωτογραφία και γιατί οι φωτογράφοι παθιάζονται τόσο με το ασπρόμαυρο, το παλιό, το έρημο, τον άνθρωπο, τη ζωή, το τοπίο, τις τεχνικές, το ντοκουμέντο και τη καλλιτεχνική φωτογραφία.

Έτσι, όσο υπάρχει ενδιαφέρον για τη φωτογραφία, θα υπάρχουν και οι φωτογραφικές μηχανές.

Τι χαρακτηριστικά θέλουμε όμως να έχει μια καλή φωτογραφική μηχανή;

Εγώ, πάντα φώναζα πως κάθε μηχανή πρέπει να έχει και οπτικό σκόπευτρο για να βλέπουμε όση ώρα θέλουμε δίχως να καταναλώνει η μηχανή ρεύμα για το LCD. 
Για το λόγο αυτό, βαθμολογούσα και την ευκολία αυτή περισσότερο. 
Έτσι για πλάκα, δοκιμάστε μια φορά να σκοπεύσετε για σιλουέτα, κόντρα στον ήλιο με μια φωτογραφική που έχει μόνο έγχρωμη οθόνη. 
Άμα καταφέρετε να δείτε το θέμα σας, ελάτε να τα πούμε. 
Η βασικότερη χρησιμότητα της έγχρωμης οθόνης είναι η πρόσβαση στις πολλαπλές ρυθμίσεις, κι ο έλεγχος των φωτογραφιών που έχουμε λάβει. 
Δεν είναι η ευκολία σκόπευσης.

Αυτό που βλέπουμε σήμερα τι είναι;

Οι μεγάλες έγχρωμες οθόνες κυριαρχούν, και από τη στιγμή που τα smart phones και τα tablets διαθέτουν τεράστιες οθόνες είναι λογικό οι καταναλωτές που δεν καταλαβαίνουν πολλά από φωτογραφία, να επιλέγουν να φωτογραφίζουν ακόμη και μέσα από οθόνες 7 ιντσών! 
Δεν είναι αστείο, αλλά μόνο μια φτηνή-προσιτή κόμπακτ έχει οπτικό σκόπευτρο σήμερα.

Πάντα φώναζα πως η ποιότητα της ψηφιακής φωτογραφίας δεν είναι μόνο θέμα ανάλυσης, αλλά η σχέση του μεγέθους του αισθητήρα με τον αριθμό των εικονοστοιχείων που φιλοξενεί. 
Δηλαδή, ακόμη μια φορά, το μέγεθος των εικονοστοιχείων και ο αριθμός τους βάζει όρια και αυτά τα έχουμε δει, τα έχουμε μετρήσει, τα γνωρίζουμε πλέον πολύ καλά. Με απλά λόγια, η ποιότητα φωτογραφίας από ένα μικρό σε διαστάσεις αισθητήρα των 14 και 16 Mpixels μιας κόμπακτ, ή ενός smart phones είναι απαράδεκτη αν τη συγκρίνουμε με μια ανάλογη φωτογραφία που έχει τραβηχτεί με DSLR που "φοράει" μεγάλο αισθητήρα.
Το όριο που έχει καταγραφεί είναι 6-8 Mpixels για τις κόμπακτ.

Θα πείτε πως υπάρχουν και οι mirror less. Ναι μεν αλλά, έχουν ποιο μεγάλο αισθητήρα αλλά δεν έχουν καθαρό οπτικό σκόπευτρο και επομένως η σκόπευση γίνεται κρατώντας τες και κοιτάζοντας από μακριά.

Είναι σαν να κρατάμε ένα μωράκι που μόλις έχει λερωθεί πλήρως, για να μη μας πάρει η μπόχα.

Ποτέ δεν κατάλαβα αυτή τη λογική του ηλεκτρονικού σκοπεύτρου όταν το άλλο, έστω και το τύπου Γαλιλαίου μας δίνει τσάμπα σκόπευση. Η σχετική ανακρίβεια του σκοπεύτρου αυτού, στη φωτογραφία ντοκουμέντο που τραβάμε από κάποια απόσταση δεν είναι τρομερό πρόβλημα.

Και τώρα η αυτονομία.

Πρώτο θέμα οι μπαταρίες. Έχουμε δυο πράγματα να σκεφτούμε.

Πρώτο, εγώ θέλω αυτονομία για τουλάχιστον 500 λήψεις, και δεύτερο, από το πρωί , μέχρι το βράδυ, να μπορώ να κάνω συνεχόμενη φωτογράφηση με μικρά διαλύματα. Χωρίς άγχος για τη κατανάλωση. 
Μια, ή δυο κάρτες αποθήκευσης δεν κοστίζουν πλέον μια περιουσία.

Άρα θέλουμε είτε 2-3 ειδικές επαναφορτιζόμενες μπαταρίες λιθίου, ή αρκετές αλκαλικές ΑΑ. Μια κόμπακτ, με σκόπευση από το οπτικό σκόπευτρο, άνετα θα δώσει πάνω από 550 λήψεις δίχως φλας, δίχως ενεργό το LCD, παρά μόνο για σποραδικό έλεγχο και κάποιες ίσως ειδικές ρυθμίσεις.

Η λογική του smart phone, ή της ταμπλέτας, δεν νομίζω ότι βολεύει ούτε ότι θα αφήσει ενέργεια στο τέλος της ημερήσιας φωτογραφικής εξόρμησης για κάποια βασικά τηλεφωνήματα, ή άλλες απαραίτητες λειτουργίες, απλά γιατί δεν έχουν σχεδιαστεί ειδικά για αυτή τη χρήση.

Βασικό πρόβλημα επίσης είναι πως οι ειδικές μπαταρίες αντέχουν στην αρχή, είναι δύσκολο όμως να βρεθούν 2-3 χρόνια μετά την αρχική κυκλοφορία. Και, καμιά μπαταρία δεν θα αντέξει για 4 χρόνια.

Ακολουθεί έτσι ολοένα μικρότερη αυτονομία φωτογράφησης, παρά τις πολλές ώρες φόρτησης.

Κατά τα άλλα, τα πολλά αυτόματα ειδικά προγράμματα δεν βοηθάνε. 

Διότι, ή ξέρεις φωτογραφία, ή δεν ξέρεις.

Αν δεν ξέρεις, μη περιμένεις ποτέ οι αυτοματισμοί να σου λύσουν το ειδικό πρόβλημα, όσο ειδικό πρόγραμμα κι αν έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσουν. 
Κι αν πάλι ξέρεις δεν σου χρειάζονται γιατί μόνος θα αντιμετωπίσεις ποιο σίγουρα και γρήγορα το ειδικό τεχνικό πρόβλημα.

Τα πολλά αυτόματα ειδικά προγράμματα είναι μόνο για τους κατέχοντες λίγα από όλα, και τελικώς τίποτα.

Ας αφήσουμε που μέχρι να βρεις το κατάλληλο ειδικό πρόγραμμα για το πουλάκι, αυτό θα έχει πετάξει!
Δεν αρκεί όμως να διαθέτει λίγα αλλά σωστά προγράμματα η μηχανή, πρέπει να είναι και άμεσα διαθέσιμα, προσβάσιμα.

Η ποιότητα κατασκευής που κάποτε μάθαμε, πάει. 
Το συμπιεσμένο κόστος τα «πάτησε» όλα. Μόνο οι πολύ ακριβές κόμπακτ έχουν καλή – σχεδόν άριστη ποιότητα κατασκευής. 
Ωστόσο πάντα μια πολύ ακριβή κόμπακτ θα είναι υποδεέστερη επιλογή συγκριτικά με μια DSLR, αν μας ενδιαφέρει η απόδοση και η ποιότητα, που πρέπει να είναι πάντα η πρώτη επιλογή μας.

Έτσι σήμερα τα πράγματα ίσως δείχνουν πως οι κόμπακτ βαίνουν προς εξαφάνιση.
Ίσως να μην είναι η πρώτη σκέψη και επιλογή του καταναλωτή, ίσως και ποτέ ο καταναλωτής να μην καταλάβει τι τον «κτύπησε» από τη πρώτη του επαφή με τη φωτογραφία.
Ίσως και οι περισσότεροι φωτογράφοι να μη συλλάβουν ποτέ το απώτερο νόημα της τέχνης αυτής. 
Όμως προγνώσεις αυτού του τύπου της νεκρολογίας 10 χρόνια πριν για το θα συμβεί ίσως 10 χρόνια μετά, δεν βοηθάνε και δεν προσφέρουν τίποτα απολύτως και σε κανένα.

Υπάρχει ασφαλώς και η πιθανότητα μετά από 10 χρόνια το επάγγελμα του φωτογράφου να μην υπάρχει, αν αυτό εννοεί η «Κασσάνδρα». Θα δούμε.
Εγώ πάντα θα λέω πως καλό είναι να έχουμε και μια καλή-φθηνή κόμπακτ, ή και μια ακριβή, αν αντέχουμε την αγορά. Αλλά σίγουρα η κόμπακτ έχει ακόμη πολλά να προσφέρει.

Λίγα λόγια ακόμη και κλείνω.

Μια μικρή, φθηνή κόμπακτ, με οπτικό σκόπευτρο, φωτεινό φακό f:2,8, 3-5 φορές ζουμ, ανάλυση άντε και 8 Mpixel, και με μπαταρίες ΑΑ αλκαλικές είναι μια χαρά επιλογή για τα επόμενα χρόνια, κι ας είμαστε καλά να τη χαρούμε.

Αν δεν μπορείτε να βρείτε μια, πάρτε τη φθηνότερη κόμπακτ αγνοώντας την ανάλυση πάνω από τα 10 Mpixel και μια DSLR και πάλι αδιαφορώντας για τα πολλά και άχρηστα Mpixel (10-12 αρκούν) και δεν θα μετανιώσετε.

Γιάννης Γλυνός